Bahçenizden O Elektrik Direği Geçiyorsa, Belki de Yıllardır Almanız Gereken Bir Bedel Var

Ünye’nin köylerinde büyüyen çoğu ailenin bir fındık bahçesi vardır. Dededen kalma, babadan kalma, üzerinde emek verilmiş, her yıl aynı özenle bakılan bir toprak parçası. Kimimizin bahçesinden bir de elektrik direği geçer, tepesinden kalın teller sarkar. O direk oraya nasıl dikildi, ne zaman dikildi, kimse tam hatırlamaz. “Zaten hep oradaydı” denir, gündelik hayatın bir parçası gibi kabullenilir.

Ama şunu bilmek gerekir: o direk, o hat, sizin izniniz alınmadan, çoğu zaman size hiçbir bedel ödenmeden o toprağın üzerine kondu.

**Aslında Kimse Sizden Bunu İstemedi**

Elektrik dağıtım ve iletim şirketleri, geçmiş yıllarda enerji nakil hatlarını döşerken pek çok yerde kamulaştırma işlemini ya hiç yapmadı, ya da eksik bıraktı. Yani hukuken sizin olan bir araziye, yasal bedeli ödenmeden girildi. Bu, hukukumuzda “kamulaştırmasız el atma” olarak adlandırılan bir durum ve mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına geliyor.

Düşünün: o direğin bulunduğu alanda artık ne rahatça sürüm yapabiliyorsunuz, ne fidan dikebiliyorsunuz, ne de aracınızı istediğiniz gibi geçirebiliyorsunuz. Tarlanız kağıt üzerinde hâlâ tamamen sizin, ama bir kısmının kullanımı elinizden alınmış durumda. Üstelik bunun karşılığında bugüne kadar muhtemelen tek kuruş almadınız.

**Kanun Ne Diyor**

Türk hukukunda mülkiyet, anayasal güvence altında olan temel bir haktır. Bir kamu kurumu, sizin arazinize gerekçesi ne olursa olsun bedelini ödemeden giremez. Enerji nakil hattı ya da elektrik direği için arazinizin bir kısmının kullanımı kısıtlanmışsa, bunun karşılığında bilirkişi incelemesiyle hesaplanan bir irtifak bedeli tazminatı talep etme hakkınız var. Bu bedel, direğin ya da hattın arazinizin kullanımına ne kadar engel olduğuna, tarlanızın rayiç değerine ve varsa tarımsal kayıplarınıza göre belirleniyor.

Burada altını çizmek istediğim bir şey var: bu hak, direğin ne zaman dikildiğine bakılmaksızın hâlâ geçerli olabiliyor. Yıllar önce dikilmiş olması, sizin bu bedeli isteme hakkınızı ortadan kaldırmıyor. Tabii her arazinin, her direğin, her hattın kendine has bir hikayesi var — kurulduğu tarih, o zamana dair bir kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığı, bugüne kadar herhangi bir ödeme alınıp alınmadığı, hepsi tek tek incelenmesi gereken ayrıntılar.

**Ünye ve Çevresinde Bu Çok Yaygın**

Sahilden içeri girdikçe, fındık bahçelerinin sıralandığı köylerde bu manzarayla sık karşılaşıyoruz. Kimi bahçede bir direk, kimi bahçede üzerinden geçen bir yüksek gerilim hattı. Çoğu aile bunu normal karşılıyor, çünkü kimse onlara bunun bir hak meselesi olduğunu söylemedi.

Oysa komşunuzun, akrabanızın, sizin bahçenizden geçen o direk ya da hat, aslında yıllardır bekleyen bir alacağın işareti olabilir.

**Ne Yapmanız Gerekiyor**

Arazinizden elektrik direği, trafo ya da yüksek gerilim hattı geçtiğini biliyorsanız, önce şu soruyu sormanız gerekir: bu hat için bugüne kadar herhangi bir ödeme aldınız mı? Cevabınız “hayır” ise, tapu kaydınızı ve arazinizin durumunu birlikte değerlendirip, hakkınızın olup olmadığına bakabiliriz.

**Bize ulaşın, bahçenizdeki o direğin hikayesini birlikte çözelim.**